Misvatting: Niet ontbijten is ongezond
Het ontbijt, zo hoor je vaak zeggen is de belangrijkste maaltijd van de dag. Vooral moeders kunnen hun kinderen daarmee lastig vallen: “goed ontbijten, anders leer je niets op school”. De wetenschap lijkt ze gelijk te geven. Uit veel onderzoek blijkt dat mensen die hebben ontbeten ‘s ochtends inderdaad wat beter te presteren op geheugentests en logisch redeneren en ‘s middags wat minder. Vorig jaar verscheen een artikel in een Amerikaans voedingstijdschrift waarin ook stond dat niet-ontbijten nadelig is voor de “leerprestaties, het geheugen en de oplettendheid”. Een onderzoek legde zelfs verband tussen het overslaan van het ontbijt en overgewicht bij meisjes.
Er is ook onderzoek waarin ontbijten niets blijkt uit te maken. Dat haalt de kranten zelden. En wat vaak verzwegen wordt, is dat zelfs de gevonden verschillen klein zijn. Het is echter niet zo dat een onderwijzer- of chef- degenen die een keer niet hebben ontbeten, er direct kan uitpikken op grond van hun magere prestaties die ochtend. Mensen die ’s ochtends geen hap door hun keel krijgen, zijn avondmensen en die functioneren nu eenmaal ook in intellectueel opzicht voor de lunch niet altijd optimaal. Zowel het verschil in eetlust als in werklust is dan toe te schrijven aan het slaappatroon. Dit slaappatroon is moeilijk te beïnvloeden, het lijkt deels zelfs aangeboren te zijn - zelfs bij jonge kinderen is het al te herkennen. Bij pubers speelt natuurlijk ook slaapgebrek nog wel eens mee, maar ook dan geldt: de slaap is de oorzaak achter de problemen. Wie niet uitgeslapen is, heeft geen trek en presteert minder. Als het ontbijt om twaalf uur op tafel zou staan, was er niets aan de hand. Ook het verband met overgewicht is dubieus. Immers, meisjes die zichzelf te dik vinden, beginnen vaak te lijnen met het overslaan van het ontbijt. Het niet-ontbijten is dus het gevolg van het overgewicht, niet de oorzaak.
En, ook niet onbelangrijk, veel onderzoek van het ontbijt wordt gefinancierd door fabrikanten van ontbijten. Daarmee is het niet meteen onzin, maar enige voorzichtigheid is wel geboden…
De bedoeling van eten is voldoende brand- en bouwstoffen binnen te krijgen om overdag behoorlijk te functioneren. Op welk tijdstip dat gebeurt, doet minder ter zake en het is nog nooit aangetoond dat mensen die niet ontbijten vaker ziek zijn of eerder doodgaan of minder verdienen dan mensen die wel elke ochtend een ontbijt verorberen.
(bijdrage: Wetenschapsjournalist: Hans van Maanen)
Plus Magazine december 2006: Gezondheid
14:13 28-10-2010
