Instituut Xelf

Ik schaam me in een korte broek

Roos (19) had ondanks het erg warme weer een spijkerbroek aan en een T-shirt met half lange mouwen. Ik vroeg haar of ze het niet heel warm had in deze kleren, want haar gezicht zag er rood en bezweet uit.“U denkt toch niet dat ik in een hemdje of een korte broek kom? Ik zou me rot schamen. Ik vind het geen gezicht als ik dikke mensen daar in zie lopen. Ik heb niet eens een korte broek.”

“Zie jij jezelf als een dik mens?, vroeg ik haar. “Ja natuurlijk en anders hoefde ik ook niet naar u toe” klonk het bijna wat geïrriteerd. Ik nam de tijd om wat over schaamte te vertellen. “ Nou dat hoeft niet  automatisch, maar als je je schaamt, betekent het vaak dat je je zelf als mens afkeurt.  Dat je jezelf niet ziet als een leuke jonge intelligente meid met overgewicht, maar als een dik mens, of misschien nog erger, een scheldwoord zoals dikzak”.

Roos ontspande en leek nu meer geïnteresseerd, zodat ik verderging.“Schaamte is iets wat we via de opvoeding en op school aangeleerd krijgen. We maken hierdoor gedachten over ons zelf, over wat voor mens we zijn. Zo werd ik bijvoorbeeld door mijn moeder een sloddervos genoemd en op school “een kwaaie”. Lang heb ik gedacht dat ik zo was, maar gelukkig kijk ik nu niet meer zo naar me zelf. Natuurlijk ben ik soms dingen kwijt en maak ik me wel eens kwaad, maar daardoor ben ik nog niet een sloddervos of een kwaaie ”.

Ik zou het pijnlijk vinden, als jij je een dik mens zou voelen en vanwege deze aangeleerde schaamte je niet luchtig zou durven kleden. “Mijn jongere zusje riep vaak tegen mij, als ik haar wilde pakken: “ Dikzak, vetzak, eigen schuld, dikke bult. Ik heb dat zo vaak gehoord en het is toch ook eigen schuld, dikke bult?” Ik snoepte vaak en nu ook nog, dus het is mijn eigen schuld en dan wordt je zo” en Roos wees op haar eigen lichaam.

“Nou dat hoeft ook niet”. Roos leek wat verbaasd. “Schuld gaat over opzettelijk schade veroorzaken. Jij hebt wel gesnoept en gedeeltelijk zul je er zeker ook verantwoordelijk voor zijn, maar je snoepte toch niet om er dikker van te worden?”. Ze schudde haar hoofd. “Je krijgt er op den duur wel schade en hebt er last van, dus het is een goed idee om hier te komen en dit te willen herstellen, maar schuld heb je niet. En je schuldig voelen, helpt je vast niet om minder te gaan snoepen of wel?” Roos schudde haar hoofd opnieuw ontkennend.

“Volgens mij gebeurt eerder het tegenovergestelde.” Ze knikte instemmend.“Zelfs, al zou je wel schuld hebben, schuldgevoelens en ook schaamte werken vooral tegen als je het weer goed wilt maken, wat er fout is gegaan. In dit geval weer een slank lichaam krijgen. Je durft dan vaak minder, pikt meer dingen van anderen, die je anders niet zou nemen. Je trekt je sneller terug, geeft sneller op. Dus gevoelens van schuld en schaamte werken averechts bij je plannen om iets aan te pakken.

“Dit heeft niemand mij ooit verteld…ik wist niet dat er verschillen in zaten en hoe. Ik wilde dat ik dat eerder had geweten. Dus het is niet mijn schuld en ik ben geen dikzak….”,zei ze peinzend. “”Ik heb te veel gewicht en ik snoep te veel en daar kan ik nu vrij mee aan de gang……. “. Ze rechtte haar rug en zei: “Ik ben…. Roos en ik ga slank worden. Ennnn…. ik begin met het kopen van een zomers jurkje, lekker fris….en vrij.  Geen korte broek, want dat vind ik mezelf nu toch nog niet mooi staan ”.

Ik stemde met haar voorstel in en we maakten een vervolgafspraak. “Gaan we het dan hebben over het snoepen?”. Dit beloofde ik haar.