Instituut Xelf

Wat zijn nu goede tussendoortjes voor op school 1

Diane (15) kwam samen met haar moeder voor de eerste keer. De moeder nam meteen het woord. “De belangrijkste vraag is: wat zijn nu goede tussendoortjes voor op school. We hebben daar steeds gedoe over thuis en dat vind ik heel vervelend voor ons allemaal. De één zegt dit en de ander dat en Dianne groeit gauw, net als ik, dus ben ik naar de huisarts gegaan en heb gevraagd of ik daar niet eens met een diëtist over mocht praten en daarom zitten we nu hier”.

De moeder zat er strijdvaardig bij en Diane leek  niet erg geïnteresseerd, dus ik vermoedde dat de ruzies vooral met haar te maken hadden en dat ze min of meer “verplicht” mee had gemoeten. Om een wat meer ontspannen sfeer te creëren besloot ik tot het volgende: “ik geef jullie uiteindelijk concrete adviezen, maar wil graag eerst aanvullende informatie geven. Dit is mogelijk een wat ander verhaal  dan jullie verwachten, maar vanuit 25 jaar ervaring als diëtist en  voedingstherapeut en als moeder van 3 pubers wil ik jullie dit graag melden”.

“Ik zou willen dat het hele begrip: “tussendoortje” opgeheven werd!” Ik zag de moeder meteen haar wenkbrauwen fronsen en Diana bijna letterlijk opveren. En ging verder: “Het is niet iets dat van nature bij ons als mensen en ook dieren past. Heb je dieren ooit hoofdmaaltijden en tussendoortjes zien eten? Zij eten wanneer ze honger hebben en iets kunnen bemachtigen. Wij als mensen hebben dit bedacht.

“Iets tussendoor” is vooral in het leven geroepen vanuit economisch belang, niet om ons als mensen of scholieren gezond te houden. Hoe minder tijd er voor eten nodig is op school of op het werk, hoe meer “productie” gedraaid kan worden, maar…..daarmee is het meestal niet het beste voor ons lichaam”.  Ik checkte of ik nog de aandacht had en dat bleek. Diane was nog steeds geïnteresseerd en bij de woorden productie draaien leek ook moeder mij het voordeel van de twijfel te geven.

“Ons lichaam zit in een 24-uurs ritme. Dat wil zeggen dat onze lichaamstemperatuur ’s nachts lager is dan overdag en dat er net als bij een centrale verwarming een “tussenin” tijd is.
Afhankelijk van of je als ochtendmens of als avondmens (of tussen in mens)  geboren bent, gaat je lichaam wat eerder of later op de actieve dagstand. Deze actieve dagstand is de gunstigste tijd om te bewegen en te eten. Voor een echt ochtendmens ligt dat ongeveer tussen 07.00-19.00 uur en voor een echt avondmens tussen 11.00-23.00 uur”. Beiden leken wat verbaasd.

“Nu kom ik eerst nog bij een ander item.  Het belang van ontbijten  wordt overal geprezen, maar is uit verband gehaald. Ontbijten blijkt belangrijk in de zin van, dat het belangrijk is om me goed te voeden op het moment dat mijn lichaam op de “actieve dagstand” is gekomen. Voor ochtendmensen en ochtendkinderen  is dat in Nederland niet zo’n probleem, omdat de kantoortijden en schooltijden  ingesteld zijn op ritme van een ochtend mens”. Diane en haar moeder knikten beiden.

“Voor de avondmensen/kinderen ligt dat een stuk moeilijker. De school begint voor hen te vroeg. Het lichaam is nog in de overgangstijd (nog niet de tijd om op te staan of te eten), terwijl verwacht wordt dat zij toch een flink, stevig ontbijt verorberen en fit op hun werk of op school zitten”. Diana keek verheugd en haar moeder fronste weer haar wenkbrauwen.

“Deze mensen en ook kinderen worden echter pas rond de eerste pauze echt wakker en zouden daar hun ontbijt moeten kunnen eten en dan ook pas met werken of studeren beginnen. Zij kunnen ook rustig na 18.00 uur nog wel eten, omdat zij ’s avonds nog vaak actief zijn en hun temperatuur op de dagstand staat. Slim is om de inhoud van hun overgeslagen ontbijt om 8.00 uur of nog eerder,  te nemen tussen 20. 00-21.00 uur,  als ze pas rond 23.00-00.00 uur naar bed gaan”. “Nou , dan ben ik een ochtendmens en Diana en ook  haar vader duidelijk een avondmens”, nam de moeder het woord. Voor het eerst deed Diana zelf haar mond open: “Zie je wel mam, het is helemaal niet goed om mij te pressen  ’s ochtends vroeg te eten; dat is gewoon kindermishandeling en je moet me ’s ochtends  laten liggen en niet zo achter me aan jagen de hele tijd. Zie je, ik wist het wel en ’s avonds mag ik dus best nog wel wat, sterker nog, moet ik wat hebben, nou jij weer…!. Mij werd het dilemma thuis langzamerhand wel wat duidelijker.

Mijn inziens is het sowieso niet nodig om een “stevig” ontbijt nemen en daarna een tussendoortje. Ik zou willen dat er in alle pauzes gelegenheid is om je normaal te voeden. Alle tijden waarop we eten zijn belangrijk en verdienen zowel qua tijd, hoeveelheid (niet te veel en niet te weinig)  als samenstelling, voldoende aandacht. Ik weet dat op sommige basisscholen het nu zelfs nog verboden is om in de pauze rond 10.30 uur brood te eten. Die arme avondkinderen en arme juffen en meesters…..
Wordt vervolgd.